Oleh : Kadek Agus Jaya Pharhyuna A.M.,S.Pd, M.Pd
Bulan Basa Bali nenten wantah seremonial kemanten, nanging pinaka pabuat suci tur bhakti saking Pemerintah Provinsi Bali sajeroning nindihin budaya sane adi luhur. Pinaka parikrama sane kamargiang nyabran warsa, pamargin Bulan Bahasa Bali sane kaping kutus puniki pinaka bukti kateguhan krama Baline ngajegang budaya. Iriki, basa Bali nenten malih kabaos piranti mabaos kemanten, nanging pinaka genah suci sane nyimpen sasana, etika, miwah jati raga sane mabuat pisan ring tengahing jagat modern.
Pangupaya nindihin budaya puniki sayan kukuh santukan kadasarin antuk uger-uger hukum, inggih punika Peraturan Gubernur Bali Nomor 80 Tahun 2018, sane pamikukuh kateguhan basa, aksara, lan sastra Bali ring masa sane jagi rauh.
Semangat ngajegang budaya puniki kalaksanayang malarapan antuk genah kreativitas sane jimbar, pamekasne majeng ring para kerti krama utawi para yowana. Malarapan antuk makudang-kudang wimbakara, minakadi nyurat aksara Bali kantos debat basa Bali, para yowana (Gen Z lan Alpha) kaaptiang mangda nenten lek mabaos ngangge basa ibu. Tiosan punika, Bulan Bahasa Bali kaping VIII puniki taler nyikiang raga ring jagat digital. Parindikan puniki nincapang kawentenan aksara lan basa Bali mangda tetep “maurip” ring sarwa kruna digital, minakadi keyboard aksara Bali lan konten kreatif, mangda tetamian leluhur nenten wantah ring lontar kemanten, nanging taler prasida mamargi ring jagat maya.
Ring warsa 2026 puniki, parikrama puniki nincapang pamineh filosofis malarapan antuk unteng: “Atma Kerthi: Udiana Purnaning Jiwa”. Unteng puniki ngunggahang basa, aksara, lan sastra pinaka stana panyucian miwah taman spiritual sajeroning ngwangun jiwa sane paripurna. Yening rereh suksmanipun, Atma Kerthi maosang indik asing-asing kruna sane kawedar (Wacika) punika pinaka galah panyucian jiwa. Antuk mabasa Bali sane becik taler nelebang sastra agama, sujatine imanusa punika nglaksanayang panyucian raga taler nincapang kasucian spiritual. Sastra Bali kaimbaang pinaka Udiana utawi taman batin sane sarwa becik, genah i manusa ngerereh kadegdegan lan kalangenan kayun.
Filosofi puniki mabuat pisan ring raab jagat mangkin pinaka panangkeb kekalihan sesana. Ring tengahing gempuran gatra digital, nilai-nilai ring sastra Bali dados “benteng” sane kukuh mangda jiwa I manusa tetep ajeg tur nenten pocol ring margi. Malarapan antuk literasi spiritual, krama kaajak nenten wantah mresidang ngwacen aksara kemanten, nanging prasida ngresepang suksmanipun sajeroning kauripan serahina.
Pinaka pamuput, Bulan Bahasa Bali warsa puniki tatueknyane basa Bali punika pinaka “Upacara Panyucian Jiwa” sane nuntun I manusa kateleban kayunsaha kahuripan sane becik.




